مسئولیت مدنی در فقه اسلامی و حقوق خصوصی: مقایسه قواعد مسئولیت مدنی در فقه اسلامی با نظام‌های حقوقی دیگر و تأثیر آن بر جبران خسارت

چکیده

مسئولیت مدنی آن است که اگر شخصی به دیگری خسارت وارد کند آن شخص موظف به جبران خسارت دیگری باشد و در برابر او مسئولیت مدنی دارد و ضامن است. مسئولیت مدنی به‌عنوان یکی از ارکان اساسی در نظام‌های حقوقی، به جبران خسارت ناشی از افعال یا ترک افعال افراد می‌پردازد. در فقه اسلامی، این مفهوم بر مبنای اصول اخلاقی و دینی شکل‌گرفته و قواعد خاص خود را دارد. مسئولیت مدنی در فقه و در کلام و گفتار بزرگان و علمای دین آورده شده و می‌توان گفت که قبل از اینکه در کتب حقوقی و به‌صورت قانون دربیاید فقه آن را ارائه کرده است. مسئولیت در فقه بر مبنای اتلاف استوار است. چراکه باوجوداین رابطه است که می‌توان مسئولیت را اعمال نمود. در حقوق اسلام همین اندازه که در نظر عرف بتوان اضرار ناروایی به کسی نسبت داد او ضامن جبران خسارت می‌شود. این مقاله به بررسی قواعد مسئولیت مدنی در فقه اسلامی و مقایسه آن با نظام‌های حقوقی دیگر، به‌ویژه حقوق خصوصی کشورهای غربی می‌پردازد. همچنین تأثیر این قواعد بر جبران خسارت نیز مورد تحلیل قرار می‌گیرد. با توجه به تفاوت‌های موجود، این مقاله به دنبال شفاف‌سازی چالش‌ها و فرصت‌های موجود درزمینه مسئولیت مدنی است.