هوش مصنوعی در نظام عدالت کیفری: ابزار عدالت یا تهدید آزادی‌های فردی؟

چکیده

هوش مصنوعی به‌عنوان یک فناوری نوظهور، در سال‌های اخیر تأثیرات چشمگیری بر نظام‌های عدالت کیفری داشته است. این فناوری امکان تحلیل سریع داده‌های قضایی، پیش‌بینی جرم، تسهیل تصمیم‌گیری قضایی و مدیریت منابع انسانی و سازمانی را فراهم می‌کند. در عین حال، ورود هوش مصنوعی به این حوزه، مسائل حقوقی، اخلاقی و اجتماعی جدیدی را مطرح کرده است؛ از جمله احتمال تبعیض الگوریتمی، کاهش شفافیت، تهدید آزادی‌های فردی و تضعیف استقلال قضایی. پژوهش حاضر با هدف تحلیل فرصت‌ها و چالش‌های هوش مصنوعی در نظام عدالت کیفری، با رویکرد تحلیلی-توصیفی انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که هوش مصنوعی می‌تواند سرعت و کارایی نظام قضایی را افزایش دهد و همسان‌سازی رویه‌های قضایی را ممکن سازد، اما بدون چارچوب حقوقی و نظارتی، تهدیدهای جدی برای آزادی‌ها و حقوق فردی ایجاد می‌کند. نتایج پژوهش بر ضرورت تدوین مقررات روشن، تضمین شفافیت الگوریتمی، آموزش دست‌اندرکاران قضایی و ایجاد نهادهای نظارتی مستقل تأکید دارد.