بررسی مسئولیت مدنی نهادهای اجتماعی مرتبط با طرح نماد نسبت به آسیب‌های اجتماعی وارده بر دانش‌آموزان و راهکارهای پیشگیری و کاهش آن

چکیده

با افزایش آسیب‌های اجتماعی در مدارس ایران، طرح «نماد» به‌عنوان یک الگوی مراقبت اجتماعی چندنهادی با هدف پیشگیری، شناسایی و مداخله طراحی شده است. این پژوهش با هدف بررسی مسئولیت مدنی نهادهای اجتماعی مشارکت‌کننده در این طرح در قبال آسیب‌های وارده به دانش‌آموزان انجام شده است. پژوهش حاضر از نوع کیفی و تحلیلی ـ اسنادی است. داده‌ها از طریق تحلیل اسناد رسمی طرح نماد، بررسی سه پرونده واقعی، مطالعات پیشین و مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با کارشناسان حقوقی و آموزشی گردآوری و تحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد که علی‌رغم ساختار نظری منسجم، در عمل، طرح نماد با ضعف‌های جدی در آموزش، ارجاع، پاسخ‌گویی، و هماهنگی نهادی مواجه است. در اغلب موارد، مسئولیت حقوقی نهادها در قبال ترک فعل یا قصور مشخص نشده و خانواده‌های آسیب‌دیده در پیگیری حقوقی ناکام می‌مانند.برای اثربخشی طرح نماد، لازم است اصل مسئولیت تضامنی نهادها در قانون تصریح شده، مرجع ناظر مستقل تشکیل گردد، و سامانه داده‌ای مشترک و صندوق جبران خسارت ایجاد شود. بازتعریف مسئولیت نهادی در قبال کودک، ضرورتی برای تحقق عدالت آموزشی و اجتماعی در نظام آموزش ایران است.