نقش شبکه‌ های اجتماعی در افشای جرائم و تأثیر آن بر روند دادرسی عادلانه

چکیده

رشد شبکه‌های اجتماعی طی دهه اخیر، ساختار اطلاع‌رسانی و تعاملات عمومی را به‌طور بنیادین دگرگون کرده است. یکی از حوزه‌هایی که از این تحول تأثیر پذیرفته، فرایند افشای جرائم و در پی آن، روند دادرسی کیفری است. انتشار عمومی وقایع مجرمانه در پلتفرم‌های دیجیتال می‌تواند موجب افزایش شفافیت، تسهیل کشف جرم و تقویت نقش شهروند–خبرنگار شود؛ اما در مقابل، این پدیده مخاطراتی جدی همچون خدشه‌دار شدن اصل بی‌طرفی، پیش‌داوری اجتماعی، فشار افکار عمومی بر نهادهای قضایی و نقض حریم خصوصی متهمان و بزه‌دیدگان را در پی دارد. پژوهش حاضر با روش تحلیلی–توصیفی و با تمرکز بر آثار اجتماعی–حقوقی شبکه‌های اجتماعی، پیامدهای مثبت و منفی این فضا را بر دادرسی عادلانه بررسی می‌کند. نتایج نشان می‌دهد که هرچند رسانه‌های اجتماعی می‌توانند کارکردی مکمل برای نظام عدالت کیفری داشته باشند، نبود سازوکارهای قانونی شفاف، ضعف سواد رسانه‌ای و سرعت انتشار اطلاعات نادرست، تهدیدی برای عدالت کیفری و حقوق بنیادین افراد محسوب می‌شود؛ بنابراین، ایجاد مقررات خاص، تقویت آموزش عمومی و توسعه چارچوب‌های اخلاقی بهره‌گیری از داده‌های شبکه‌های اجتماعی در فرایند قضایی ضروری به نظر می‌رسد.